Veel interactie binnen het uitvoeren van onderzoek is strikt genomen eenrichtingsverkeer: de opdrachtgever geeft aan wat hij wil weten, de onderzoeker zegt hoe (met welke methoden) hij de vraag wil beantwoorden. De onderzoeker legt de gekozen methode (vragenlijst, interview) voor aan de respondenten, die de vragen beantwoorden. Vervolgens analyseert de onderzoeker (alleen) de data en worden vervolgens de conclusies aan opdrachtgever en (geïnteresseerde) respondenten verzonden. De interactie (of het gebrek aan ..) verloopt ongeveer zoals de figuur hieronder.

In praktijk valt het mee met het eenrichtingsverkeer; opdrachtgevers en onderzoekers overleggen over de beste manier om het onderzoek vorm te geven; er is ruimte voor de opmerkingen van respondenten over het onderzoek en de opdrachtgever kan op basis van een draftversie aangeven wat ze nog meer uitgezocht zouden willen hebben. Maar is dat 2.0?

2.0 staat voor interactie, wat voor de onderzoeker 2.0 (of onderzoek 2.0) betekent dat in alle fases van het onderzoek interactie is tussen opdrachtgever, onderzoeker en respondenten. Dat houdt bijvoorbeeld in dat respondenten mee kunnen denken over de onderzoeksvraag en de onderzoeksmethode; opdrachtgevers kunnen meewerken aan de data analyse en er wordt gezamenlijk gewerkt aan de rapportage.

Het is leuk om te zien hoe onderzoekers inmiddels vorm geven aan onderzoek 2.0. Begin augustus gaf Econsultanty iedereen de mogelijkheid een onderzoeksvraag voor hun onderzoek te bedenken, op de site van het Pew Internet & American Life Project staat altijd een feit uit hun onderzoek te lezen en bij andere bureaus worden panels, communities. Het onderzoek over open data zorgde ook voor wat vragen voor Dialogic op Twitter. Wellicht krijgen we in de toekomst bijdragen van respondenten op online rapportages zodat we verdiepende inzichten krijgen in de statistieken (‘maar waarom kiezen respondenten nu voor A in plaats van B?). Volop interactie.

De interessante vraag is of het nodig is om opdrachtgevers en respondenten te betrekken bij alle fases van het onderzoek. Bij een enquête telt ieders mening even zwaar, wanneer respondenten meeschrijven aan de rapportage komt de mening van de beste schrijver wellicht te veel naar voren. Daarnaast wordt veel onderzoek juist door een onafhankelijk bureau uitgevoerd, zodat respondenten ‘vrij’ kunnen praten. Is contact tussen respondenten en opdrachtgever wel wenselijk als het bijvoorbeeld om een evaluatieonderzoek van de opdrachtgever gaat? Bestaat er dan wel onderzoek 2.0 of zijn het vooral aspecten van (web) 2.0 die hier en daar te implementeren zijn?